<aside> 💡 Tell = Höyük

</aside>

Doğru bilinen yanlışlar:

Öncelikle tabiki çok değerli bir şehir fakat bazı bilgiler yanlış. Doğru bilgi olması açısından:

• Dünyada kurulan ilk şehir değil. Antakya ve Iskenderun MÖ. 300'lerde kurulmuştur. 4000 yıllık geçmişe sahip olduğu bilgisi de doğru değil. Amik ovasındaki Tell Judaidah höyüğü Chicago University tarafından yapılan çalışmalara göre MÖ. 6000'lere kadar dayanıyor yani 8000 yıllık yerleşim geçmişine sahip (https://isac.uchicago.edu/research/projects/amuq/excavations-tell-judaidah)
• 7 kez değil, onlarca kez yıkıldı. Ölüdeniz fayı ve doğu anadolu fayının kesişiminde ve yumuşak zeminde olması, Hatay'da olmayan bir depremin Hatay'da daha azla yıkıma yol açmasına neden oluyor.
• Hatay Arkeoloji Müzesi'nde 79 mozaik koleksiyonu sergilenirken 1932-1939 arasında Fransız + Amerikan + İngiliz arkeologlar tarafından Antakya ve çevresinde keşfedilen ve yurtdışına götürülen 300'ün üzerinde mozaik bulunuyor. Yani aslında dünyanın en büyük mozaik müzesi olabilirdik.
• Karacabey Kumsalı, Samandağ kumsalınndan daha uzundur.
• Dünyada kuzeye akan 60'tan fazla nehir var.
• Çin seddi surları daha uzun.
• Hatay ismi Hat-Ay (Sınırdaki Ay)'dan gelmemektedir. Atatürk Hataylıların çok eskiden beri Türk olduklarına inanıyordu. Geçmişte Amik ovasında Hattena Krallığı'nın bulunması ve göçebe bir orta asya halkı olan Hitayların da benzer bir isme sahip olması nedeniyle Atatürk'ün bu bölgeye Hatay, bölgede yaşayanlara Hata Türkleri, Hatay'da yaşayan her bir etnogruba farklı isim vermesine yol açtı. (Örneğin Eti Türkleri gibi)
• Antakya müzesindeki para koleksiyonu dünyada 3. sırada değil. Ama şöyle de bir şey var. İngilizler, Fransızlar ve Amerikanlar 1932-1939 arasında Hatay'da 24000 antik madeni para ele geçirdiler ve binlercesi British Museum'da sergileniyor. (https://www.britishmuseum.org/collection/term/x112089)

Cevap depremler ve savaşlar. Roma imparatorluğunun en büyük 3 şehrinden biri olan bu yer geliştikçe depremlerle yıkılmış. 115 ve 526 Antakya depremleri dünyanın en ölümcül 4 depremi arasında. Depremler de yetmemiş sürekli müslumanlar ve hristiyanlar arasında yer değiştirmiş. Ve her değişimde bir katliam yaşanmış. 613 Antakya Muharebesi ile Pers işgali , 637 Demirköprü Muharabesiyle Arap işgali, 969 Bizans işgali, 1086 suriye selçuklu işgali, 1098 Viking torunu Normanların Haçlı işgali, 1268 Memlük işgali, 1516 osmanli isgali, 1918 Fransız işgali. Her işgal eden şehri talan etmeden gitmemiş. Hristiyanlıkta kutsal olan bu şehir Müslümanlıkta armageddon yani kıyamet savaşının yapılacağı yer (amik ovası)

ŞEHRİN UMURSANMAZLIĞI VE TARİHSEL YIKIMLARI

Osmanlı döneminde Antakya'nın önemi yoktu, Halep'in bir köyü gibiydi. Oysa erken dönem hristiyanlık uzmanı tarihçi Charles Morey ve Hatayı o zaman yöneten Fransa şehrin öneminin farkındaydı bu yüzden 400 arap işçi tutup tüm şehirde rastgele test çukurları açıp keşifler yaptılar. “Geldikleri gibi giderler" hatay için geçerli bir söz değil yani. O kadar eser keşfedildikten sonra müze binasını kendileri inşa ettiler. Eserlerin çoğu 1-6.yüzyıl arasından. Maalesef özellikle 500'lü yıllar Antakya'nın lanetli yüzyılı. 526’da dünyanın en ölümcül 3. depremi ve ardından gelen yangından sonra şehrin büyük kısmı ölüyor. Bir şekilde hayatta kalanlar 528 depreminde ölüyor. 540’ta yıllarda persler işgal edip şehri yakıp binaları yıkıyor. 542’de bubonik veba salgını oluyor. Tam toparlanmaya çalışırken 580'lerde bir başka deprem oluyor ve bir zamanlar Romanın en büyük 3. şehri olan Antakya tarih sahnesinden siliniyor.

ben de çok üzülüyorum bu duruma, yüzün üstünde mozaik bıraktılar ama keşke daha fazla olsaydı ama bir de şu açıdan bakın. Yabancıların bu keşif projesi olmasaydı muhtemelen biz yaşarken bu eserleri göremeyecektik. Antik antakya şimdiki Antakya'dan çok daha büyüktü bu yüzden 400 Hatayli Arap işçi tutup rastgele tarlalarda kazılar yaptılar ve keşifler yaptılar. Oysa şu andaki hükumet sit alanı ilan edilen yerlerde dahi hiçbir çalışma yapmıyor. Yabancı kaynaklar bu eserler için tek tek makale hazırlarken yerli halk ise toprağın altında yatan bir zamanların en büyük 3.şehrinin farkında değil. İngilizler Amik Ovasında höyüklerde 8000 yıllık yerleşimler kesfettiler. Onlar olmasaydı belki de 1000 yıl daha keşfedilemeyecekti. Müze binasını dahi kendileri açtılar.